Hội chứng COVID kéo dài, mối quan tâm đến hồi phục sức khỏe hậu COVID-19

Ngày đăng:

Chia sẻ:

Cùng chuyên mục

Chuyên trang rất mong nhận được sự quan tâm và cộng tác gửi bài của Quý Thầy/Cô, các nhà khoa học, chuyên gia, các bạn học viên, sinh viên và bạn đọc. Địa chỉ nhận bài viết: covid19@vnuhcm.edu.vn

    ĐĂNG KÝ NHẬN BẢN TIN

    Nội dung bài viết: Tóm tắt ấn phẩm nghiên cứu hội chứng COVID kéo dài

    Coronavirus thường là nguyên nhân gây ra các dịch cúm mùa, với tỷ lệ tử vong ít hơn 1%, và không xảy ra bất kỳ ảnh hưởng lâu dài đến sức khoẻ. Riêng với SARS-CoV-2, các trường hợp được báo cáo tử vong cho đến thời điểm hiện tại tỷ lệ khoảng 3,4%. Bên cạnh các chương trình tiêm chủng đã giảm tỷ lệ nhập viện nặng và giảm tỷ lệ tử vong do COVID-19, nhưng những công bố gần đây trên Lancet và Nature Medicine cho thấy có những lo ngại rằng số người sau khi mắc bệnh COVID-19 đã khỏi, hoặc người mắc COVID-19 nhẹ, hoặc không có triệu chứng vẫn có thể đối mặt với một loạt những vấn đề sức khỏe mạn tính kéo dài hàng tuần hoặc thậm chí hàng tháng. Trên thực tế, chúng ta không thể tiên lượng hết các hậu quả của COVID-19 gây ra đến sức khoẻ lâu dài như thế nào, do đó cần đặt ra những câu hỏi chiến lược hành động tuyên truyền và vận động cộng đồng ý thức tự theo dõi chăm sóc chính bản thân.

    Hội chứng “COVID kéo dài” tiếng Anh là “long COVID syndrome” được định nghĩa là những người sống sót sau nhiễm COVID-19, những người dương tính với COVID- 19 nhưng không có biểu hiện triệu chứng, hoặc triệu chứng nhẹ thì sẽ đối mặt với hàng loạt vấn đề sức khỏe không hồi phục hoàn toàn, cùng với xuất hiện những biến chứng mạn tính, kéo dài. Các triệu chứng bao gồm (1) mệt mỏi, (2) khó thở, (3) “sương mù não”, (4) rối loạn giấc ngủ, (5) sốt, (6) các triệu chứng tiêu hóa, (7) lo lắng và trầm cảm, có thể tồn tại trong nhiều tháng và có thể từ nhẹ đến cần phải được điều trị chuyên khoa (Hình 1). Jennifer Minhas từng có lối sống rèn luyện sức khỏe năng động, chơi quần vợt và đi bộ đường dài. Nhưng tháng 3/2020, Cô dương tính với COVID-19, sau đó Cô bị hội chứng COVID kéo dài khi nhận thấy cơ thể đi bộ vài trăm thước cũng khiến Cô bị kiệt sức. Một tình trạng khác, cô Minhas, 54 tuổi cho biết Cô vẫn bị khó thở đau nửa đầu, rối loạn nhịp tim và các triệu chứng suy nhược khác. Mỗi người trải qua COVID kéo dài theo nhiều cách khác nhau, hiện không có xét nghiệm nào cụ thể cho tình trạng này. Thay vào đó, nếu bác sĩ nghi ngờ bạn bị COVID kéo dài, bạn có thể phải thực hiện một số các xét nghiệm để loại trừ các tình trạng khác có thể gây ra các triệu

    chứng COVID kéo dài hay không. Ví dụ, bạn có thể được kiểm tra tình trạng thiếu máu, điều này cũng có thể gây ra mệt mỏi.

    Hình 1. Định nghĩa COVID kéo dài là các triệu chứng dai dẳng hoặc có các biến chứng chậm hoặc dài sau bốn tuần kể từ khi bắt đầu khởi phát mắc COVID-19

    Hội chứng này ghi nhận đầu tiên đợt COVID-19 năm 2020 từ kết quả nghiên cứu được báo cáo dưới dạng bản in trước trên medRxiv và dựa trên kết quả khảo sát hơn 3.700 COVID tự mô tả là “COVID kéo dài” ở 56 quốc gia [1]. Sau đó, hệ thống phân tích dữ liệu từ 2,6 triệu người dùng ứng dụng từ Anh và Mỹ được nhóm dẫn đầu bởi Claire Steves và Tim Spector, ở trường đại học King’s College London, đăng trên Nature Medicine về Hội chứng COVID kéo dài [2], trong đó mọi người trải qua một loạt các triệu chứng trong thời gian dài mà họ đã hồi phục trong giai đoạn đầu của COVID-19. Những người phát hiện mắc COVID-19 phần lớn đều trở lại bình thường trong vòng chưa đầy hai tuần, nhưng dữ liệu cho thấy tỷ lệ 1 trong 20 người mắc COVID-19 có khả năng bị các triệu chứng của COVID kéo dài trong tám tuần hoặc hơn. Khoảng 1 trong số 50 người tiếp tục có các triệu chứng trong 12 tuần hoặc hơn. Các phân tích đã chỉ ra rằng COVID kéo dài phổ biến ở phụ nữ hơn nam giới. Hội chứng phổ biến hơn ở những người có tiền sử bị hen suyễn trước khi mắc COVID-19, cho thấy rằng các phản ứng miễn dịch có thể góp phần vào cơ chế kéo dài tình trạng này. Sức khỏe thể chất hoặc tinh thần kém trước khi bị nhiễm COVID-19 cũng làm tăng nguy cơ phát triển các ảnh hưởng COVID kéo dài. Một nhóm nghiên cứu khác cũng chỉ rằng, những người được tiêm chủng đầy đủ cũng ít có nguy cơ mắc Hội chứng COVID kéo dài, và điều đó đúng ở mọi nhóm tuổi [3]. Ứng dụng của nghiên cứu này đã cho phép công dân Vươn quốc Anh và Mỹ tải xuống ứng dụng điện thoại thông minh, tự báo cáo dữ liệu về tình trạng nhiễm, triệu chứng và tiêm chủng của họ trong một thời gian dài hậu COVID-19. Từ đó có các kênh hỗ trợ tư vấn từ các chuyên gia sức khoẻ kịp thời (Hình 2).

    Hình 2: Apps theo dõi sức khoẻ giúp người dùng quản lý các hội chứng COVID kéo dài tại Anh và Mỹ, nguồn https://covid.joinzoe.com/us-2

    Từ những dữ liệu ban đầu, các nhà nghiên cứu đã phát triển một mô hình máy học để đưa kết quả dự đoán những cá nhân nào có nhiều khả năng phát triển COVID kéo dài. Thuật toán dựa trên độ tuổi, giới tính và số lượng các triệu chứng ban đầu đã dự đoán chính xác gần 70 phần trăm các trường hợp COVID kéo dài.

    Phát hiện này được xem là một lời nhắc nhở quan trọng khác về tác động sâu sắc của đại dịch COVID-19 đối với sức khỏe cộng đồng. Nghiên cứu này cũng mở ra cơ hội cho chúng ta có thể tìm hiểu thêm những kiến thức có được về các triệu chứng bệnh như “sốt tuyến” (glandular fever) hoặc “hội chứng mệt mỏi mạn tính” (chronic fatigue syndrome) liên quan khó thở, mệt mỏi khi thở gắng sức, rối loạn nhịp tim, các rối loạn trầm cảm liên quan COVID-19, hoặc các ảnh hưởng hậu COVID-19 đến tâm lý, kinh tế xã hội. Từ đó có thể xây dựng nghiên cứu ở các bệnh nhiễm, bệnh mạn tính khác để giúp chúng ta xác định các chiến lược điều trị sức khỏe tiết kiệm hơn, hiệu quả hơn.

    Nguồn tham khảo từ:

    1. Characterizing Long COVID in an international cohort: 7 months of symptoms and their impact . David HE et al. Medrxiv. 27 December 27
    2. Real-time tracking of self-reported symptoms to predict potential COVID-19. Menni C, Valdes AM, Freidin MB, Sudre CH, Nguyen LH, Drew DA, Ganesh S, Varsavsky T, Cardoso MJ, El-Sayed Moustafa JS, Visconti A, Hysi P, Bowyer RCE, Mangino M, Falchi M, Wolf J, Ourselin S, Chan AT, Steves CJ, Spector TD. Nat Med. 2020 Jul;26(7):1037-1040. doi: 10.1038/s41591-020- 0916-2. Epub 2020 May
    3. Risk factors and disease profile of post-vaccination SARS-CoV-2 infection in UK users of the COVID Symptom Study app: a prospective, community-based, nested, case-control study. Antonelli M, Penfold RS, Merino J, Sudre CH, Molteni E, Berry S, Canas LS, Graham MS, Klaser K, Modat M, Murray B, Kerfoot E, Chen L, Deng J, Österdahl MF, Cheetham NJ, Drew DA, Nguyen LH, Pujol JC, Hu C, Selvachandran S, Polidori L, May A, Wolf J, Chan AT, Hammers A, Duncan EL, Spector TD, Ourselin S, Steves CJ. Lancet Infect Dis. 2021 Sep 1:S1473-3099(21)00460-6.

    Bài viết khác

    BÌNH LUẬN

    Vui lòng nhập bình luận của bạn
    Vui lòng nhập tên của bạn ở đây